අධික රුධිර පීඩනය (High blood pressure), එසේත් නැතිනම් අධිරුධිර පීඩනය (hypertension) යනු වැඩිහිටියන් අතර, විශේෂයෙන් වයසට යාමත් සමඟ බහුලව දක්නට ලැබෙන සෞඛ්ය තත්ත්වයකි. මෙහි බොහෝ විට පැහැදිලි රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් නොකරන අතර, ඒ හේතුවෙන් මෙය ‘නිහඬ මාරයා’ (silent killer) ලෙසද හැඳින්වේ.
නිසි ප්රතිකාර නොලබා මෙය වර්ධනය වීමට ඉඩ හැරියහොත්, හෘදය, රුධිර නාල, වකුගඩු, මොළය සහ ඇස් ක්රමයෙන් දුර්වල වී හෘදයාබාධ, අංශභාගය (strokes), හෘදය අකර්මණ්ය වීම සහ වකුගඩු රෝග ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කරයි. රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම සඳහා බොහෝ දෙනෙකුට ඖෂධ අත්යවශ්ය වුවද, සෞඛ්ය සම්පන්න ආහාර රටාවක් පවත්වා ගැනීමද ඊට සමාන වැදගත්කමක් උසුලයි. අප එදිනෙදා ආහාරයට ගන්නා ඇතැම් ආහාර වර්ග රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම අපහසු කරන බව බොහෝ දෙනෙකු නොදනී. නමුත් ඔබේ ආහාර රටාවේ සිදු කරන කුඩා වෙනස්කම් මගින් කාලයත් සමඟ විශාල යහපත් බලපෑමක් ඇති කළ හැකි වීම සතුටට කරුණකි. සීමා කළ යුතු ආහාර මොනවාදැයි අවබෝධ කර ගැනීම, ඔබේ හෘදයේ සෞඛ්යය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සහ දිගුකාලීන නිරෝගීභාවය තහවුරු කර ගැනීමට ඇති සරලම ක්රමයකි.
අධික රුධිර පීඩනය සඳහා ප්රධානතම හේතුවක් වන්නේ ලුණු වල අඩංගු සෝඩියම් (sodium) අධික ලෙස පරිභෝජනය කිරීමයි. සෝඩියම් මගින් ශරීරය තුළ අමතර ජලය රඳවා තබා ගනී. මේ නිසා රුධිරයේ ඇති තරල ප්රමාණය වැඩි වී, රුධිරය පොම්ප කිරීම සඳහා හෘදයට වැඩි වෙහෙසක් දැරීමට සිදුවන අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස රුධිර පීඩනය ඉහළ යයි. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය නිර්දේශ කරන්නේ දිනකට සෝඩියම් **මිලිග්රෑම් 2,300 කට වඩා අඩුවෙන්** ලබා ගත යුතු බවයි. නමුත් බොහෝ දෙනෙකු නොදැනුවත්වම ඊට වඩා විශාල ප්රමාණයක් දිනපතා පරිභෝජනය කරති.
අපගේ ශරීරයට එකතු වන සෝඩියම් වලින් වැඩි ප්රමාණයක් ලැබෙන්නේ අප ආහාරයට එක් කරන ලුණු වලින් නොව, සැකසූ සහ ඇසුරුම් කළ ආහාර වලිනි. ටින් කළ සුප්, ක්ෂණික නූඩ්ල්ස්, අල පෙති (chips), සොසේජස් වැනි සැකසූ මස් වර්ග, සෝස් වර්ග සහ හෝටල් වලින් ලබා ගන්නා ක්ෂණික ආහාර වල බොහෝ විට විශාල වශයෙන් සැඟවුණු ලුණු අඩංගු වේ. පාන්, උදෑසන ආහාරයට ගන්නා ධාන්ය වර්ග (cereals) සහ ක්රැකර් බිස්කට් වර්ග වල පවා සැලකිය යුතු සෝඩියම් ප්රමාණයක් අඩංගු විය හැක. එබැවින් ආහාර මිලදී ගැනීමේදී එහි අඩංගු ද්රව්ය ලේබලය කියවා අඩු සෝඩියම් සහිත නිෂ්පාදන තෝරා ගැනීමෙන් පැහැදිලි වෙනසක් දැකගත හැකි වනු ඇත.
ආහාර සඳහා අමතරව එකතු කරන සීනි ද අපගේ දැඩි අවධානයට ලක් විය යුතු සංඝටකයකි. සීනි මගින් සෘජුවම රුධිර පීඩනය ඉහළ නොදැමුවද, නිරන්තරයෙන් විශාල වශයෙන් පැණි රස ආහාර ගැනීමෙන් හෝ බීම පානය කිරීමෙන් ශරීරයේ බර වැඩි විය හැක. අධික තරබාරුකම නිසා රුධිර පීඩනය ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි වන අතර එය පාලනය කිරීමද අපහසු කරයි. පැණි බීම, සීනි යෙදූ කෝපි, රස කළ කිරි, ශක්තිජනක පාන වර්ග (energy drinks) සහ බොහෝ අතුරුපස වර්ග අමතර සීනි ශරීරයට එකතු වන ප්රධාන මූලාශ්රයන් වේ.
අහිතකර මේදය බහුල ආහාර ද හෘදයේ සෞඛ්යයට අහිතකර ලෙස බලපායි. සංතෘප්ත මේදය (Saturated fats) සහ ට්රාන්ස් මේදය (trans fats) මගින් කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම ඉහළ නංවන අතර, රුධිර නාල සිහින් කර ඒවායේ නම්යශීලී බව අඩු කරයි. මෙසේ සිහින් වූ ධමනි හරහා රුධිරය ගමන් කිරීමේදී රුධිර පීඩනය ඉහළ යයි. බැදුම් කෑම, පේස්ට්රි, කේක්, බිස්කට්, ක්ෂණික ආහාර සහ බොහෝ සැකසූ කෙටි කෑම වර්ග මෙම අහිතකර මේදය අඩංගු සුලභ ආහාර වේ.
අධික රුධිර පීඩනය ඇති පුද්ගලයින් අනුභව කිරීම සීමා කළ යුතු හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටිය යුතු තවත් ආහාර කාණ්ඩයක් වන්නේ සැකසූ මස් වර්ගයි. බේකන්, සොසේජස්, සලාමි, හැම් සහ හොට් ඩෝග් වැනි නිෂ්පාදන වල බොහෝ විට සෝඩියම් සහ නයිට්රේට් (nitrates) වැනි කල්තබා ගැනීමේ ද්රව්ය විශාල වශයෙන් අඩංගු වේ. සැකසූ මස් වර්ග නිතර පරිභෝජනය කිරීම අධික රුධිර පීඩනයට සහ හෘද රෝග වලට හේතු වන බව පර්යේෂණ මගින් තහවුරු කර ඇත. ඒ වෙනුවට මේදය රහිත නැවුම් මස්, මාළු, බෝංචි, පරිප්පු, ටෝෆු (tofu) සහ සම ඉවත් කළ කුකුළු මස් වැනි සෞඛ්ය සම්පන්න විකල්ප තෝරාගත හැක.
මත්පැන් පානය කිරීම ද රුධිර පීඩනය කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. අධික ලෙස මත්පැන් පානය කිරීම නිසා රුධිර පීඩනය ඉහළ යා හැකි අතර, එය රුධිර පීඩනය පාලනය කරන ඖෂධ වල ක්රියාකාරිත්වයද අඩු කළ හැකිය. ඇතැම් පුද්ගලයින්ට සුළු වශයෙන් හෝ මත්පැන් පානය කිරීම නුසුදුසු විය හැකි බැවින්, ඔබට දැනටමත් අධිරුධිර පීඩනය හෝ වෙනත් රෝගී තත්ත්වයන් ඇත්නම්, ආරක්ෂිත මත්පැන් සීමාවන් පිළිබඳව වෛද්යවරයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.
ක්රමානුකූලව ශාරීරික ක්රියාකාරකම් වල යෙදීම, නිසි ශරීර බරක් පවත්වා ගැනීම, දුම්පානයෙන් වැළකී සිටීම සහ මානසික ආතතිය පාලනය කර ගැනීම මගින් රුධිර පීඩනය තවදුරටත් සාර්ථකව පාලනය කර ගත හැක.
සෞඛ්ය සම්පන්න ආහාර රටාවකට හුරුවීම එක රැයකින් සිදු කළ යුත්තක් නොවේ. අධික ලෙස සැකසූ ආහාර වෙනුවට නැවුම් ආහාර ගැනීම, ලුණු භාවිතය අවම කිරීම, පැණි බීම වෙනුවට ජලය පානය කිරීම සහ බැදුම් කෑම සීමා කිරීම වැනි ප්රායෝගික පියවරයන් ක්රමයෙන් පුරුද්දක් කර ගැනීමෙන් කාලයත් සමඟ ඔබට යහපත් ප්රතිඵල අත්කර ගත හැක. නිසි වෛද්ය ප්රතිකාර සහ උපදෙස් සමඟින් මෙවැනි සරල යහපත් පුරුදු ජීවිතයට එක් කර ගැනීම මගින් රුධිර පීඩනය අඩු කර ගැනීමටත්, හෘදය ආරක්ෂා කර ගනිමින් අනාගතයේදී ඇතිවිය හැකි බරපතල සෞඛ්ය ගැටලු රැසක් අවම කර ගැනීමටත් ඔබට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.
