මීට වසර 7,300කට පමණ පෙර සිදු වූ දැවැන්ත පිපිරීමකින් පසු මෙය නිද්රාශීලී තත්ත්වයේ පැවතුණි. කෙසේ වෙතත්, නවතම භූ විද්යාත්මක පර්යේෂණ මඟින් හෙළි වී ඇත්තේ මෙම ගිනි කන්දේ අභ්යන්තරය නැවතත් සක්රීය වෙමින් පවතින බවත්, එහි මැග්මා (Magma) හෙවත් දිය වූ පාෂාණ ස්ථර වේගයෙන් පිරෙමින් පවතින බවත්ය.
කිකායි ගිනි කන්දේ ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී, එය අවසන් වරට පුපුරා ගිය අවස්ථාවේදී ජපානයේ දකුණු දිග ප්රදේශයේ විසූ මුල්කාලීන "ජොමොන්" (Jomon) ශිෂ්ටාචාරය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ගිය බව විශ්වාස කෙරේ. එම පිපිරීමෙන් නිකුත් වූ අළු සහ දුම් ප්රමාණය කොතරම්ද යත්, එය මුළු කලාපයම අඳුරේ ගිල්වා දැමීමට සමත් විය. වර්තමානය වන විට මෙම ගිනි කන්ද මුහුදු මට්ටමට යටින් පිහිටා ඇති බැවින්, එහි සිදුවන වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීම ඉතා අසීරු කාර්යයකි.
ජපානයේ කෝබේ (Kobe) විශ්වවිද්යාලයේ සාගර පතුල ගවේෂණය කරන විද්යාඥ කණ්ඩායමක් විසින් සිදු කරන ලද නවතම අධ්යයනයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ, ගිනි කන්දේ මධ්යයේ කිලෝමීටර් 10ක් පමණ පළලැති යෝධ මැග්මා ගෝලාකාරයක් (Magma Dome) නිර්මාණය වී ඇති බවයි. මෙම ගෝලාකාරය වසරකට සෙන්ටිමීටර කිහිපයක් බැගින් ඉහළට එසවෙමින් පවතින අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ පොළොව අභ්යන්තරයේ සිට අධික පීඩනයක් සහිතව ලාවා ගලා එන බවයි.
විද්යාඥයින් පවසන පරිදි, දැනට එහි ගබඩා වී ඇති මැග්මා ප්රමාණය ඝන කිලෝමීටර් 32කට වඩා වැඩිය. මෙය සාමාන්ය ගිනි කඳු පිපිරීමකට වඩා දහස් ගුණයක විනාශයක් කළ හැකි ප්රමාණයකි. සාගර පතුලේ සිට නිරන්තරයෙන් නිකුත් වන උණුසුම් ජල වාෂ්ප සහ ගෑස් බුබුළු මඟින් මෙම යෝධයා නැවතත් සක්රීය වෙමින් පවතින බව තහවුරු වේ.
මෙම සුපිරි ගිනි කන්ද යම් හෙයකින් පුපුරා ගියහොත්, එය ජපානයට පමණක් නොව මුළු ලෝකයටම බලපාන මහා ව්යසනයක් වනු ඇත. එවැනි පිපිරීමකින් ඇති වන දැවැන්ත සුනාමි රළ පහරවල් ජපාන වෙරළ තීරය මෙන්ම ආසියාවේ සහ ඇමරිකාවේ වෙරළබඩ ප්රදේශ පවා විනාශ කිරීමට සමත් වේ. එමෙන්ම වායුගෝලයට එක්වන අළු සහ දුම් හේතුවෙන් වසර කිහිපයක් යනතුරු සූර්යාලෝකය පොළොවට පතිත වීම වැළකී, ලෝකයේ උෂ්ණත්වය පහත වැටී 'ගිනි කඳු ශීත සෘතුවක්' (Volcanic Winter) ඇති විය හැකිය. මෙය ලෝකයේ ආහාර නිෂ්පාදනයට සහ කෘෂිකර්මාන්තයට මාරාන්තික බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, විද්යාඥයින් අවධාරණය කරන්නේ මෙම පිපිරීම හෙට හෝ අනිද්දා සිදු වනු ඇතැයි මින් අදහස් නොවන බවයි. ඉදිරි වසර 100 ඇතුළත මෙවැනි පිපිරීමක් සිදුවීමේ සම්භාවිතාව 1%ක් පමණ වුවද, එය සිදු වුවහොත් ඉන් ලක්ෂ සංඛ්යාත ජීවිත අනතුරේ වැටෙනු ඇත.
ජපාන රජය සහ භූ විද්යා ආයතන දැන් මෙම ප්රදේශය පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි. සාගර පතුලේ සවිකර ඇති සංවේදක (Sensors) සහ චන්ද්රිකා තාක්ෂණය උපයෝගී කර ගනිමින් මැග්මා ගෝලාකාරයේ වෙනස්කම් තත්පරයෙන් තත්පරය නිරීක්ෂණය කරනු ලැබේ. කල්තියා අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති දියුණු කිරීම සහ අවදානම් කලාපවල වෙසෙන ජනතාව දැනුවත් කිරීම මේ වන විටත් ආරම්භ කර තිබේ.
කිකායි ගිනි කන්දේ මෙම පිබිදීම අපට මතක් කර දෙන්නේ ස්වභාවධර්මයේ ඇති අතිමහත් බලයයි. තාක්ෂණය දියුණු වුවද, පොළොව අභ්යන්තරයේ සිදුවන මෙවැනි දැවැන්ත ක්රියාවලීන් පාලනය කිරීමට මිනිසාට නොහැකිය. අපට කළ හැක්කේ නිරන්තර අවධානයෙන් පසුවෙමින්, හැකි උපරිමයෙන් මෙවැනි ස්වභාවික විපත්වලට සූදානම් වීම පමණි. "නිදා සිටින යෝධයා" කෙදිනක හෝ අවදි වුවහොත්, එය මානව ඉතිහාසයේ ලියවෙන අතිශය අඳුරුතම පරිච්ඡේදයක් වනු නිසැකය.
