එතැන් පටන් ගත වූ දශක පහකට වැඩි කාලය තුළ බොහෝ දේ සිදුවී ඇති අතර, දැන්, ‘ආටෙමිස්’ (Artemis) වැඩසටහන හරහා නැවතත් සඳ කරා යන ගමන ආරම්භ වී තිබේ. මෙය හුදෙක් නැවත සඳ මතුපිටට පියමන් කිරීමක් පමණක් නොව, එය මානව වර්ගයාගේ අභ්යවකාශ ගවේෂණයේ නව පරිච්ඡේදයක ආරම්භයක් ද වනු ඇත.
‘ආටෙමිස්’ වැඩසටහන මගින් මිනිසුන් සඳට යැවීමෙන් පසුව, ඔවුන් සඳ මතුපිට දීර්ඝකාලීනව වාසය කිරීමට සහ පර්යේෂණ කිරීමට අවශ්ය යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීමට ද සැලසුම් කර තිබේ. මෙය මීට පෙර ‘ඇපලෝ’ මෙහෙයුම්වලින් අපේක්ෂා නොකළ නවීන සහ විප්ලවීය ප්රවේශයකි. මෙමගින් චන්ද්ර සම්පත් ප්රයෝජනයට ගැනීම, දියුණු විද්යාත්මක පර්යේෂණ සිදු කිරීම, සහ අනාගතයේදී අඟහරු වෙත යන ගමන් සඳහා අවශ්ය තාක්ෂණයන් පරීක්ෂා කිරීම වැනි විවිධ ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට හැකි වනු ඇතැයි නාසා (NASA) ආයතනය බලාපොරොත්තු වේ. මෙමගින් මානවයාට ස්ථිරවම වෙනත් ආකාශ වස්තුවක් මත වාසය කිරීමේ හැකියාව පරීක්ෂා කිරීමට හැකිවනු ඇත.
ඇපලෝ මෙහෙයුම් සාර්ථකව සිදු වූ පසුගිය ශතවර්ෂයේ 60 සහ 70 දශකවලදී, සඳ මත මිනිසුන් පා තැබීම ප්රධාන වශයෙන් දේශපාලනික සහ තාක්ෂණික ජයග්රහණයක් ලෙස සලකනු ලැබීය. එහෙත්, මෙම යුගයේදී, ‘ආටෙමිස්’ වැඩසටහන මගින් සඳට නැවත යාමේ අරමුණ විද්යාත්මක ගවේෂණය සහ තිරසාර බව මත පදනම් වී තිබේ. මෙමගින් නව තාක්ෂණයන්, නව නිපැයුම්, සහ අභ්යවකාශ ගවේෂණයේ නව අවස්ථා රාශියක් විවෘත වනු ඇත. සඳ මත තිරසාර පදනමක් ගොඩනැගීම සඳහා, සඳෙහි සම්පත් ප්රයෝජනයට ගැනීම, දියුණු ජල කළමනාකරණය, බලශක්ති උත්පාදනය, සහ වායුගෝලීය පාලනය වැනි අංශ ගණනාවක් පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කිරීමට මෙම වැඩසටහන හරහා අවස්ථාව සැලසේ.
‘ආටෙමිස්’ වැඩසටහනේ පළමු මෙහෙයුම වූ ‘ආටෙමිස් 1’ (Artemis I) සාර්ථකව අවසන් වූ අතර, එය මගින් ඔරායන් (Orion) අභ්යවකාශ යානය සහ අභ්යවකාශ දියත් කිරීමේ පද්ධතිය (SLS) රොකට්ටුවේ ක්රියාකාරිත්වය පරීක්ෂා කෙරිණි. මීළඟට, ‘ආටෙමිස් 2’ (Artemis II) මෙහෙයුම මගින් මිනිසුන් සහිතව සඳ වටා ගමන් කිරීමට නියමිතය. අවසානයේ, ‘ආටෙමිස් 3’ (Artemis III) මෙහෙයුම මගින් නැවතත් මිනිසුන් සඳ මතට ගොඩබැස්සීමට සැලසුම් කර තිබේ. මෙමගින් ප්රථම කාන්තාව සහ ප්රථම කළු ජාතික පුද්ගලයා සඳ මතට ගොඩබැසීමේ ඓතිහාසික සිදුවීම ද සිදුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මෙය මානව සංහතියේ සමානාත්මතාවය සහ විවිධත්වය අභ්යවකාශ ගවේෂණයේදී ද පිළිඹිබු වන සුවිශේෂී අවස්ථාවක් වනු ඇත.
මෙම ඓතිහාසික ගමන සඳහා ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවය ද ඉතා වැදගත් වේ. නාසා ආයතනය සමගින් යුරෝපීය අභ්යවකාශ ඒජන්සිය (ESA), ජපාන අභ්යවකාශ ගවේෂණ ඒජන්සිය (JAXA), සහ කැනේඩියානු අභ්යවකාශ ඒජන්සිය (CSA) වැනි ආයතන මෙම වැඩසටහන සඳහා තම දායකත්වය සපයයි. මෙම සහයෝගීතාවය හරහා තාක්ෂණික, මූල්යමය, සහ විද්යාත්මක සම්පත් ඒකාබද්ධ කරමින් වඩාත් සාර්ථක සහ තිරසාර චන්ද්ර මෙහෙයුම් මාලාවක් දියත් කිරීමට හැකිවනු ඇත. මෙය ගෝලීය වශයෙන් අභ්යවකාශ ගවේෂණය සඳහා එක්ව ක්රියා කිරීමේ වැදගත්කම මනාව පෙන්වා දෙයි.
මෙමගින් අනාගත අඟහරු මෙහෙයුම් සඳහා මාර්ගය සකස් වනු ඇතැයි නාසා ආයතනය විශ්වාස කරයි. සඳ මතුපිට පදනමක් ගොඩනැගීම මගින් අභ්යවකාශගාමීන්ට දිගුකාලීනව අභ්යවකාශයේ වාසය කිරීමට, නවීන තාක්ෂණයන් පරීක්ෂා කිරීමට, සහ අභ්යවකාශයේ දරුණු පරිසර තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීමට අවශ්ය අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට හැකිවනු ඇත. මෙම අත්දැකීම් අනාගතයේදී අඟහරු සහ අනෙකුත් ග්රහලෝක වෙත යන ගමන් සඳහා අත්යවශ්ය වනු ඇත. එබැවින් ‘ආටෙමිස්’ වැඩසටහන හුදෙක් සඳට යාමේ ගමනක් පමණක් නොව, එය මානවයාගේ අනාගත අභ්යවකාශ ගවේෂණය සඳහා පදනම දමන වැදගත් පියවරකි.
