නමුත් මෑතකාලීන සෞඛ්ය ප්රවණතා දෙස බැලීමේදී "ඉලෙක්ට්රොලයිට්" (Electrolytes) අඩංගු පාන වර්ග කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත. ඇත්තටම අපට ජලයට අමතරව මෙම ඉලෙක්ට්රොලයිට් වර්ග අවශ්ය වන්නේ ඇයි සහ කුමන අවස්ථාවලදීද යන්න වටහා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
ඉලෙක්ට්රොලයිට් යනු ශරීරයේ දියර වර්ගවල දිය වී ඇති, විද්යුත් ආරෝපණයක් සහිත ඛනිජ ලවණ වේ. මෙයට ප්රධාන වශයෙන් සෝඩියම්, පොටෑසියම්, මැග්නීසියම්, කැල්සියම් සහ ක්ලෝරයිඩ් ඇතුළත් වේ. මෙම ඛනිජ ලවණ මගින් සිරුරේ ස්නායු පණිවුඩ හුවමාරු කිරීම, මාංශ පේශි සංකෝචනය කිරීම සහ සෛල තුළ පීඩනය පාලනය කිරීම වැනි අතිශය තීරණාත්මක කාර්යයන් රාශියක් ඉටු කරයි. සරලව පවසන්නේ නම්, ජලය මගින් සිරුරේ පටක තෙත් කරන අතර, ඉලෙක්ට්රොලයිට් මගින් එම ජලය නිසි ලෙස සෛල තුළ රඳවා තබා ගැනීමට සහ ක්රියාත්මක වීමට උපකාරී වේ.
සාමාන්ය දෛනික ජීවිතයක් ගත කරන, සමබල ආහාර වේලක් ලබා ගන්නා පුද්ගලයෙකුට අමතර ඉලෙක්ට්රොලයිට් පාන වර්ග අවශ්ය නොවේ. අප ලබා ගන්නා එළවළු, පළතුරු සහ ආහාර මගින් ශරීරයට අවශ්ය ඛනිජ ලවණ ප්රමාණය ස්වභාවිකවම ලැබෙන බැවින්, එවැනි අයෙකුට පිපාසය සංසිඳුවා ගැනීමට පිරිසිදු පානීය ජලය ප්රමාණවත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස කෙසෙල් ගෙඩියකින් පොටෑසියම් ද, ලුණු මිශ්ර ආහාර මගින් සෝඩියම් ද අපට ලැබේ.
කෙසේ වෙතත්, ඉලෙක්ට්රොලයිට් අතිරේකව අවශ්ය වන සුවිශේෂී අවස්ථා කිහිපයක් තිබේ. දැඩි ව්යායාමවල නිරත වන විට හෝ අධික ලෙස දහඩිය දමන විට සිරුරෙන් ජලය මෙන්ම සැලකිය යුතු ලවණ ප්රමාණයක් ද ඉවත් වේ. විශේෂයෙන් පැයකට වඩා වැඩි කාලයක් පවතින දැඩි ක්රීඩා පුහුණුවීම්වලදී ජලය පමණක් පානය කිරීමෙන් ශරීරයේ සෝඩියම් මට්ටම පමණට වඩා අඩු විය හැක (Hyponatremia). එවැනි අවස්ථාවලදී ඉලෙක්ට්රොලයිට් අඩංගු පානයක් ලබා ගැනීම මාංශ පේශි පෙරළීම (Cramps) වැළැක්වීමට සහ ශක්තිය පවත්වා ගැනීමට අත්යවශ්ය වේ.
මීට අමතරව, පාචනය හෝ වමනය වැනි අසනීප තත්ත්වයන් පවතින විට ශරීරයෙන් දියර වර්ග ඉතා වේගයෙන් ඉවත් වේ. එවිට ශරීරයේ ඉලෙක්ට්රොලයිට් සමතුලිතතාවය බිඳ වැටී දැඩි විජලනයට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී. මෙවැනි රෝගීන්ට ජීවන රක්ෂක ලවණ (ORS) වැනි ඉලෙක්ට්රොලයිට් මිශ්රණ ලබා දෙන්නේ සිරුරේ අත්යවශ්ය ක්රියාකාරකම් අඩාල වීම වැළැක්වීමටයි. එමෙන්ම අධික උෂ්ණත්වය සහිත දේශගුණයක දිගු වේලාවක් රැඳී සිටින විට ද සාමාන්ය ජලයට වඩා ඉලෙක්ට්රොලයිට් අඩංගු පාන වර්ග සජලනය සඳහා වඩාත් කාර්යක්ෂම වේ.
වෙළඳපොලේ ඇති බොහෝ "Energy Drinks" හෝ "Sports Drinks" වල ඉලෙක්ට්රොලයිට්වලට අමතරව අධික සීනි ප්රමාණයක් අඩංගු බව අමතක නොකළ යුතුය. අනවශ්ය ලෙස සීනි ශරීරගත වීම බර වැඩිවීමට සහ වෙනත් සෞඛ්ය ගැටලුවලට මග පාදයි. එබැවින් කෘතිම පාන වර්ග වෙනුවට ස්වභාවික පානයක් ලෙස තැඹිලි වතුර භාවිත කිරීම ඉතා ගුණදායකය. තැඹිලි වතුර යනු ස්වභාවිකවම පොටෑසියම් සහ අනෙකුත් ඛනිජ ලවණවලින් පොහොසත් කදිම ඉලෙක්ට්රොලයිට් පානයකි.
