ඉතිහාසයේ සැඟවී ගිය අබිරහස් රැසක් එළිදරව් කරමින්, මීට වසර 118 කට පෙර එනම් 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී අභිරහස් ලෙස අස්ථානගත වූ යුධ නෞකාවක නටබුන් සොයා ගැනීමට කිමිදුම්කරුවන් සමත්ව තිබේ. සාගර ගවේෂණ ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් සටහන් කරමින් සිදුකළ මෙම සොයාගැනීමත් සමඟ, ලෝක යුධ ඉතිහාසයේ මෙතෙක් විසඳී නොතිබුණු ප්රශ්න රැසකට පිළිතුරු ලැබෙනු ඇතැයි විශේෂඥයෝ විශ්වාසය පළ කරති. දශක ගණනාවක් පුරා සාගර පතුලේ කිසිවකුගේ නෙතට නොලකී තිබී හමුවූ මෙම නෞකාව, මීට α සියවකට පෙර සිදුවූ නාවික අනතුරක සැබෑ ස්වරූපය පිළිබඳව අලුත් තොරතුරු අනාවරණය කිරීමට සමත් වී ඇත.
මෙම ඓතිහාසික නෞකාව මුහුදු බත් වීම සිදුව ඇත්තේ 20 වන සියවසේ මුල් කාලයේදී වන අතර, ඒ වන විටත් එය ප්රදේශයේ ප්රධාන පෙළේ මෙහෙයුම් සඳහා දායක වූ සුවිශේෂී යාත්රාවකි. කිමිදුම් කණ්ඩායම විසින් සිදු කරන ලද ගැඹුරු සාගර ගවේෂණයකදී, අහම්බෙන් මෙන් මෙම නෞකාවේ සුන්බුන් කොටස් මුහුදු පතුලේ වැතිර තිබෙනු දැකගත හැකි වී ඇත. කාලයත් සමඟ මුහුදු පැළෑටිවලින් සහ කොරල් පරවලින් වැසී ගොස් තිබුණද, නෞකාවේ ඉදිරි කොටස සහ ප්රධාන ව්යුහයේ ලක්ෂණ කිහිපයක් තවමත් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි මට්ටමක පවතියි. මුහුදු පතුලේ අධික පීඩනය සහ දේශගුණික තත්ත්වයන් මධ්යයේ වුවද, නෞකාව මෙතරම් කාලයක් හොඳින් ආරක්ෂා වී තිබීම පුරාවිද්යාඥයන්ගේ දැඩි පුදුමයට තුඩු දී තිබේ.
ගවේෂකයන් පවසන පරිදි, මෙම නෞකාව සොයාගැනීම සඳහාී නවීන තාක්ෂණයෙන් යුත් සෝනාර් (Sonar) උපකරණ සහ දුරස්ථ පාලක යටත්විජිත යාත්රා (ROV) බහුලව භාවිතා කර ඇත. මුහුදු පතුලේ මීටර් ගණනාවක් ගැඹුරේ පැවති දුෂ්කරතා සහ ප්රබල ජල ධාරා මැද මෙම මෙහෙයුම ක්රියාත්මක කිරීමට සිදුවීම කිමිදුම්කරුවන්ට විශාල අභියෝගයක් විය. කෙසේ වෙතත්, දැඩි උත්සාහයෙන් පසු නෞකාවේ නම සඳහන් වන ලෝහමය පුවරු සහ තවත් යුධෝපකරණ කොටස් කිහිපයක් ඉස්මතු කර ගැනීමට ඔවුන් සමත් වී තිබේ. මෙම සාක්ෂි මත පදනම්ව, මෙය නිශ්චිතවම මීට වසර 118 කට පෙර අතුරුදහන් වූ බවට වාර්තා වූ ප්රසිද්ධ යුධ නෞකාවම බව ඉතිහාසඥයෝ පසුව තහවුරු කළහ.
මෙම සොයාගැනීමත් සමඟ ඓතිහාසික කෞතුකාගාර සහ සාගර පර්යේෂණ ආයතන වෙත නව දැනුම් සම්භාරයක් එක්වනු ඇත. මියගිය නාවිකයන්ගේ පරම්පරාවලට සහ ඉතිහාසය හැදෑරීමට උනන්දුවක් දක්වන පර්යේෂකයන්ට මෙම නෞකාවේ අවශේෂ අධ්යයනය කිරීම අතිශයින් වැදගත් වනු ඇත. ඉදිරි කාලය තුළ මෙම ස්ථානය ආරක්ෂිත පුරාවිද්යා ස්මාරකයක් ලෙස නම් කිරීමටත්, නෞකාවේ ඉතිරිව ඇති වැදගත් කෞතුක වස්තු ගොඩගැනීමටත් නාවික පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව සැලසුම් කරමින් සිටී. එමඟින් අතීත යුධ ඉතිහාසයේ සැඟවුණු තවත් බොහෝ තොරතුරු ලෝකයට හෙළිදරව් වනු නිසැීය.
